VHDN.VN. Một nghị quyết về bảo vệ lợi ích công và những người dễ bị tổn thương vốn chứa đựng nhiều khái niệm pháp lý tưởng như khó có thể chuyển thành âm nhạc. Nhưng từ những quy định ấy, một ca khúc đã ra đời. “Công lý vững bước soi đường”, lời Thành Nam, nhạc Phạm Tiến Dũng, không chỉ kể câu chuyện về người cán bộ Kiểm sát, mà còn thử nghiệm một cách truyền thông chính sách gần gũi hơn: để pháp luật được nghe bằng âm nhạc, được nhìn bằng hình ảnh và được tiếp nhận cả bằng ngôn ngữ ký hiệu.
Không lựa chọn cách truyền tải chính sách bằng những khái niệm khô cứng, tác phẩm tìm đến âm nhạc – một ngôn ngữ giàu cảm xúc và có khả năng lan tỏa rộng rãi. Qua ca từ và giai điệu, hình ảnh người cán bộ Kiểm sát hiện lên với tinh thần thượng tôn pháp luật, tận tâm bảo vệ công lý và đặc biệt là trách nhiệm đối với những người yếu thế trong xã hội.
Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công đã có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Nghị quyết được thực hiện thí điểm trong ba năm tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.
Từ những quy định pháp luật đến những câu hát gần gũi
Một trong những điểm đáng chú ý của “Công lý vững bước soi đường” là cách tác giả chuyển tải những nội dung mang tính pháp lý thành ngôn ngữ nghệ thuật.
Những khái niệm như bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, bảo vệ lợi ích công hay trường hợp không có người khởi kiện vốn không dễ diễn đạt bằng âm nhạc. Thế nhưng trong ca khúc, tinh thần ấy được cô đọng bằng những câu hát giàu tính nhân văn: “Vì lợi ích công không có người khởi kiện”, “Giành công bằng tận tâm vì những người yếu thế”, hay “Không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 205/2025/QH15: trong những trường hợp pháp luật chưa quy định chủ thể có quyền, trách nhiệm khởi kiện hoặc đã quy định nhưng không có người khởi kiện, Viện kiểm sát có thể thực hiện việc khởi kiện để bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công theo những điều kiện mà Nghị quyết quy định.
Với cách tiếp cận ấy, ca khúc không đơn thuần mô tả một ngành nghề mà hướng người nghe đến một giá trị rộng hơn: công lý phải được thực thi và những người yếu thế không bị bỏ lại phía sau.
Hai tác giả và sự gặp gỡ giữa ca từ với âm nhạc
Để một ca khúc mang màu sắc chính luận có thể chạm tới người nghe, chỉ thông điệp đúng thôi chưa đủ. Ca từ phải có sức gợi, còn âm nhạc phải làm được một việc khó hơn: đánh thức cảm xúc phía sau những câu chữ vốn rất gần với ngôn ngữ của pháp luật và nghề nghiệp.
Ở “Công lý vững bước soi đường”, Thành Nam và Phạm Tiến Dũng đã gặp nhau ở chính điểm ấy.
Nếu phần lời đặt nền móng bằng những giá trị cốt lõi của người cán bộ Kiểm sát – kỷ cương, bản lĩnh, công tâm, trách nhiệm và tinh thần phụng sự – thì âm nhạc đã nâng những giá trị ấy thành một dòng cảm xúc vừa trang nghiêm, vừa tha thiết. Những câu hát tưởng như rất khó để phổ nhạc như “giữ kỷ cương thực thi pháp luật”, “bằng nghiệp vụ sắc bén với bản lĩnh vững vàng” hay “một lòng phụng sự Tổ quốc, một đời phục vụ nhân dân” không dừng lại ở những khẩu hiệu nghề nghiệp, mà từng bước tạo nên chân dung của một con người đứng trước trách nhiệm bảo vệ công lý.
Nhạc sĩ Phạm Tiến Dũng
Ở đó có sự cứng cỏi của kỷ cương, nhưng cũng có sự nhân hậu của người biết cúi xuống trước những phận đời cần được bảo vệ. Có bản lĩnh nghề nghiệp, nhưng phía sau bản lĩnh ấy vẫn là một trái tim biết trăn trở trước bất công. Có niềm tự hào về màu áo ngành Kiểm sát, nhưng cao hơn cả vẫn là lời nhắc về trách nhiệm với nhân dân.
Bởi vậy, sức nặng của ca khúc không nằm ở sự hùng tráng đơn thuần. Điều đọng lại là một lời tự nhắc nhở: càng đứng ở vị trí thực thi pháp luật, càng phải giữ mình công tâm; càng được trao trọng trách bảo vệ pháp luật và công lý, càng phải ý thức sâu sắc trách nhiệm đối với con người.
Và khi giai điệu đi đến câu kết “Công lý vững bước soi đường”, tên bài hát dường như không còn chỉ là một nhan đề. Nó trở thành lời gửi gắm chung của cả người viết lời và người viết nhạc: trên mọi hành trình thực thi pháp luật, điều phải được gìn giữ đến cùng vẫn là công lý, là niềm tin của nhân dân và là trách nhiệm phụng sự con người.
Sol Việt và lựa chọn một cách thể hiện mang màu sắc chính luận
Để tác phẩm có được sức truyền tải phù hợp, hai tác giả đã lựa chọn Sol Việt, nhóm nhạc theo đuổi dòng nhạc chính luận tại Thành phố Hồ Chí Minh, thể hiện ca khúc.
Sự lựa chọn này tạo nên một màu sắc trình diễn phù hợp với nội dung tác phẩm: chắc chắn, trang trọng và giàu tính tập thể.
Nhóm Sol Việt
Bởi “Công lý vững bước soi đường” không phải câu chuyện của một cá nhân. Đó là câu chuyện về một ngành, một sứ mệnh và một tinh thần phụng sự. Vì vậy, cách thể hiện mang tính tập thể cũng góp phần làm nổi bật thông điệp chung tay, cùng góp sức vì công lý và vì nhân dân.
Không chỉ nghe mà còn phải nhìn và hiểu
Một điểm đáng chú ý khác nằm ở cách tác phẩm lựa chọn phương thức tiếp cận công chúng. Ca từ không chỉ được hát mà còn được thể hiện bằng chữ chạy trên video và ngôn ngữ ký hiệu, với sự tham gia của Trung tâm Đào tạo Ngôn ngữ Ký hiệu Hà Nội. Việc kết hợp âm thanh, hình ảnh, chữ viết và ngôn ngữ ký hiệu cho thấy ê-kíp không chỉ quan tâm đến cách thể hiện một ca khúc, mà còn đặt ra một câu hỏi rộng hơn: làm thế nào để một thông điệp pháp luật vốn không dễ tiếp cận có thể đến được với nhiều nhóm công chúng nhất?
Đây là một lựa chọn có ý nghĩa về mặt truyền thông. Bởi nếu mục tiêu chỉ là tạo ra một sản phẩm âm nhạc, phần hình ảnh hoàn toàn có thể dừng lại ở minh họa. Nhưng khi đặt mục tiêu tuyên truyền, việc sử dụng đồng thời âm thanh, hình ảnh, chữ viết và ngôn ngữ ký hiệu giúp mở rộng phương thức tiếp nhận thông tin.
Nói cách khác, tác phẩm đã cố gắng trả lời một câu hỏi rất quan trọng của truyền thông hiện đại: làm thế nào để một thông điệp pháp luật vốn khó tiếp cận có thể đến được với nhiều nhóm công chúng hơn?
Âm nhạc đồng hành cùng chính sách
Đằng sau những quy định mang tính chuyên môn của Nghị quyết 205/2025/QH15 là một vấn đề rất gần với đời sống: khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm nhưng người cần được bảo vệ không đủ khả năng tự mình lên tiếng, hoặc khi lợi ích chung của cộng đồng bị xâm hại mà không có người đứng ra khởi kiện, ai sẽ bảo vệ họ?
Câu trả lời của pháp luật được thể hiện bằng những quy định cụ thể. Còn với âm nhạc, câu trả lời ấy được chuyển thành một thông điệp giản dị hơn: “Không để ai bị bỏ lại phía sau”.
Đó cũng là điểm gặp gỡ đáng chú ý giữa tinh thần của chính sách và cảm hứng của “Công lý vững bước soi đường”. Từ những khái niệm vốn thuộc ngôn ngữ pháp lý như bảo vệ lợi ích công, bảo vệ người yếu thế, thực thi pháp luật, kỷ cương, trách nhiệm…, ca khúc đưa người nghe trở về với giá trị cốt lõi phía sau những quy định ấy: công lý trước hết phải hướng tới con người và vì con người.
Âm nhạc tất nhiên không thể thay thế văn bản pháp luật, càng không thay thế công tác phổ biến, giáo dục pháp luật bằng những phương thức chuyên môn. Nhưng âm nhạc có một con đường riêng để đưa chính sách đến gần công chúng: biến những điều vốn được tiếp nhận bằng lý trí thành cảm xúc; biến những khái niệm khó nhớ thành câu hát; và từ một thông điệp pháp luật, khơi gợi sự đồng cảm, ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng. Ở ý nghĩa đó, “Công lý vững bước soi đường” không nhằm diễn giải Nghị quyết bằng âm nhạc, mà góp thêm một cách để tinh thần của chính sách bước ra khỏi những trang văn bản và đến gần hơn với đời sống.
Có lẽ điều đáng nhớ ở “Công lý vững bước soi đường” không chỉ nằm trong một giai điệu hay một câu hát. Từ lời của Thành Nam, âm nhạc của Phạm Tiến Dũng, phần thể hiện của Sol Việt đến hình ảnh, chữ viết và ngôn ngữ ký hiệu, mỗi yếu tố đảm nhận một cách truyền tải khác nhau nhưng cùng hướng tới một điểm chung: để thông điệp về công lý, trách nhiệm và sự bảo vệ có thể đến với nhiều người hơn.
Đặc biệt, việc đưa ngôn ngữ ký hiệu vào video khiến câu hát “Không để ai bị bỏ lại phía sau” mang thêm một tầng ý nghĩa. Khi một tác phẩm nói về bảo vệ những người dễ bị tổn thương cũng chủ động tìm cách để người khiếm thính có thể tiếp nhận thông điệp, thì điều ca khúc muốn nói không chỉ còn nằm trong ca từ. Thông điệp ấy đã được thể hiện bằng chính cách tác phẩm lựa chọn để đến với công chúng.
Trong bối cảnh truyền thông chính sách đang cần những phương thức ngày càng gần gũi, dễ hiểu và có khả năng tiếp cận nhiều nhóm xã hội, “Công lý vững bước soi đường” gợi mở một cách làm đáng suy nghĩ: đưa pháp luật đến với đời sống không chỉ bằng những điều khoản cần được hiểu, mà còn bằng những giá trị có thể được cảm nhận.
Một ca khúc không thể làm thay công việc của pháp luật. Nhưng một giai điệu có thể khiến người ta nhớ lâu hơn về điều pháp luật muốn bảo vệ; một câu hát có thể khiến một khái niệm trở nên gần gũi hơn; và một cách truyền tải nhân văn có thể giúp chính sách tìm được con đường ngắn hơn để đi vào đời sống.
Có lẽ đó chính là giá trị đẹp nhất mà “Công lý vững bước soi đường” hướng tới: để công lý không chỉ hiện diện trong những trang luật, mà còn được nhận biết, được sẻ chia và được gìn giữ trong đời sống của mỗi người.
Mời quý vị nghe ca khúc tại đây: https://www.youtube.com/watch?si=V14BeUIgNynsZVSD&v=2moyBgYvk8g&feature=youtu.be
