Trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, phát triển khu vực kinh tế tư nhân một cách lành mạnh và có định hướng rõ ràng là bước đi tất yếu để đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, để kinh tế tư nhân thực sự bứt phá và hội nhập, chỉ có nguồn lực về vốn hay công nghệ là chưa đủ; điều kiện tiên quyết chính là bản lĩnh, đạo đức và văn hóa kinh doanh của đội ngũ doanh nhân. Trong tiến trình đó, Trung tâm Văn hóa Doanh nhân VCCI đang gánh vác sứ mệnh là cầu nối kiến tạo và lan tỏa sức mạnh nội sinh của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam – Ấn Độ – Ảnh: TTXVN
1. Kinh tế tư nhân: Động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia
Đảng và Nhà nước ta đã có nhận thức đúng và khẳng định vai trò của thành phần kinh tế tư nhân. Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/05/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã khẳng định mạnh mẽ, nhất quán: “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Đây chính là niềm tin và sự kỳ vọng của Đảng và Nhà nước về tiềm năng phát triển của kinh tế tư nhân.
Thực tiễn 40 năm đổi mới là minh chứng rõ nét nhất cho nhận định này. Kinh tế tư nhân ngày càng trở thành một trong những trụ cột chính của nền kinh tế quốc dân với những con số biết nói: “Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% ngân sách nhà nước, gần 60% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, và tạo ra hơn 40 triệu việc làm – tương đương khoảng 82% tổng lao động cả nước. Với hơn 940 nghìn doanh nghiệp tư nhân đang hoạt động và khoảng 5 triệu hộ kinh doanh cá thể, kinh tế tư nhân đang đóng vai trò quyết định trong việc giải phóng sức sản xuất, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo[1]. Tổng Bí thư Tô Lâm, trong bài viết “Phát triển kinh tế tư nhân – đòn bẩy cho một Việt Nam thịnh vượng”, đã nhấn mạnh rằng: Kinh tế tư nhân không chỉ giúp mở rộng sản xuất, thương mại, dịch vụ mà còn góp phần quan trọng trong việc nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia[2]. Phát triển kinh tế tư nhân không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị – xã hội, gắn liền với việc xây dựng một xã hội dân chủ, công bằng và văn minh. Do đó, tạo dựng một “tầng lớp doanh nhân dân tộc” có bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, có trách nhiệm, sẽ là nền tảng đưa đất nước vươn lên phát triển bền vững và thịnh vượng.
2. Văn hóa và đạo đức kinh doanh là nền tảng nội sinh để “vươn ra biển lớn”
Kế thừa các định hướng chiến lược, Nghị quyết chuyên đề số 80-NQ/TW, ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị “Về phát triển văn hóa Việt Nam” đã khẳng định: Văn hoá là “nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”. Đặc biệt, Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV cũng xác định rõ nhiệm vụ: “Phát triển văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp, văn hóa khởi nghiệp sáng tạo và đạo đức doanh nhân”. Chủ trương của Đảng cho thấy, cùng với việc nhận thức đúng về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của kinh tế tư nhân đối với sự phát triển đất nước, Đảng ta cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ doanh nhân. Mặc dù có những đóng góp to lớn, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức về quy mô, công nghệ và khả năng hội nhập. Để vượt qua những rào cản này, bên cạnh thể chế pháp luật, đạo đức và văn hóa kinh doanh chính là giải pháp mang tính gốc rễ.
Hiện nay, trong xu thế hội nhập quốc tế, thì các doanh nghiệp cần tạo được bản lĩnh cạnh tranh cần thiết trong quá trình “vươn ra biển lớn”. Bên cạnh những nguồn lực như vốn, nhân lực, trang thiết bị… thì rất cần đến nguồn lực văn hóa. Văn hóa được coi là lợi thế cạnh tranh, là bản sắc để phân biệt doanh nghiệp này với doanh nghiệp khác và cũng chính là nguồn lực nội sinh cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Trong đó, đạo đức và văn hóa kinh doanh của doanh nhân là những yếu tố quan trọng, góp phần thúc đẩy doanh nghiệp vượt qua khó khăn, thách thức, phát triển bền vững.
Đạo đức kinh doanh là hệ tiêu chuẩn hành vi mang tính nguyên tắc, giúp định hướng và kiểm soát hoạt động thương mại, nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Văn hóa kinh doanh là hệ giá trị, quan niệm và chuẩn mực ứng xử do doanh nghiệp kiến tạo. Đây là tấm gương phản chiếu bản sắc của tổ chức trong mối tương quan với cộng đồng và xã hội.
Đạo đức và văn hóa kinh doanh của doanh nhân là nền tảng cốt lõi kiến tạo uy tín và giá trị thương hiệu cho doanh nghiệp. Hệ giá trị này đóng vai trò thiết lập một môi trường kinh doanh minh bạch, qua đó thu hút đầu tư, mở rộng thị phần và khẳng định vị thế của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Có thể khẳng định, đây là điều kiện tiên quyết bảo đảm sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Ngược lại, sự thiếu vắng nền tảng đạo đức và văn hóa, sẽ bào mòn niềm tin của các bên liên quan, đẩy doanh nghiệp đối mặt với những hệ lụy khôn lường, thậm chí là nguy cơ phá sản.
3. Sứ mệnh của Trung tâm Văn hóa Doanh nhân VCCI
Trong bối cảnh Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân là “một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”, đồng thời Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam khẳng định văn hóa là “nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới không chỉ là năng lực kinh doanh, mà còn phải có đạo đức, bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và văn hóa kinh doanh vững chắc.
Trong tiến trình đó, Trung tâm Văn hóa Doanh nhân VCCI được giao trọng trách là đơn vị chuyên trách thúc đẩy đạo đức doanh nhân, văn hóa kinh doanh và xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam phát triển toàn diện – vừa giỏi kinh doanh, vừa chuẩn mực trong ứng xử, thượng tôn pháp luật, minh bạch, liêm chính và có trách nhiệm với cộng đồng, môi trường và quốc gia.
Không chỉ là đơn vị nghiên cứu, tham mưu, Trung tâm còn đóng vai trò như một “cầu nối kiến tạo”, đưa các chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, xây dựng văn hóa doanh nghiệp, văn hóa kinh doanh và đạo đức doanh nhân đi vào thực tiễn quản trị doanh nghiệp. Đây cũng là cách thức cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân gắn với phát triển bền vững, đồng thời hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80 trong việc đưa văn hóa trở thành sức mạnh nội sinh của doanh nghiệp và đội ngũ doanh nhân Việt Nam. Sứ mệnh này được Trung tâm triển khai thông qua bốn trụ cột hành động trọng tâm:
Thứ nhất, thúc đẩy thực hành và chuẩn hóa các giá trị đạo đức doanh nhân Việt Nam. Trung tâm tập trung tuyên truyền, lan tỏa và thúc đẩy thực hành sáu Quy tắc đạo đức doanh nhân Việt Nam do VCCI công bố ngày 19/5/2022, bao gồm: tạo giá trị kinh tế cho xã hội; tuân thủ pháp luật; minh bạch, công bằng, liêm chính; sáng tạo, hợp tác, cùng phát triển; tôn trọng thiên nhiên, bảo vệ môi trường; yêu nước, có trách nhiệm với xã hội và gia đình. Đây không chỉ là những chuẩn mực ứng xử mang tính định hướng mà đang từng bước trở thành nền tảng đạo đức trong quản trị doanh nghiệp hiện đại, góp phần xây dựng đội ngũ doanh nhân Việt Nam có bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần phụng sự và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Thứ hai, truyền thông, lan tỏa và nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp có văn hóa. Trung tâm thường xuyên tổ chức các hội thảo, diễn đàn, tọa đàm chuyên đề, chương trình “Cà phê cùng doanh nhân”, các hoạt động tư vấn, kết nối và bồi dưỡng kiến thức nhằm nâng cao năng lực quản trị, thúc đẩy văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội (CSR), quản trị môi trường – xã hội – quản trị doanh nghiệp (ESG), văn hóa tuân thủ pháp luật và phát triển bền vững. Nổi bật là Diễn đàn Văn hóa Doanh nhân thường niên – diễn đàn đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa các mô hình quản trị doanh nghiệp tiên tiến, góp phần giúp doanh nghiệp chuyển đổi từ tư duy quản lý ngắn hạn sang tư duy phát triển bền vững, lấy con người và văn hóa làm trung tâm của năng lực cạnh tranh.
Đại diện Công ty Cổ phần Hóa chất Quảng Ngãi được vinh danh Top 1 “Doanh nghiệp Văn hóa, Uy tín năm 2025”
Thứ ba, tôn vinh, lan tỏa và kiến tạo chuẩn mực doanh nghiệp phát triển bền vững. Một trong những hoạt động trọng tâm mang tính dấu ấn của Trung tâm là chủ trì tổ chức Chương trình Bình chọn, xếp hạng “Doanh nghiệp Văn hóa, Uy tín” thường niên, nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về xây dựng đội ngũ doanh nhân trong thời kỳ mới; thúc đẩy thực hành đạo đức doanh nhân, tuân thủ pháp luật, minh bạch, trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển văn hóa doanh nghiệp.
Tiếp nối thành công năm 2025 với 68 doanh nghiệp tiêu biểu được tôn vinh trên phạm vi toàn quốc, năm 2026, Trung tâm Văn hóa Doanh nhân VCCI tiếp tục triển khai Chương trình Bình chọn, xếp hạng “Doanh nghiệp Văn hóa, Uy tín năm 2026” với định hướng nâng cao chất lượng, tính thực chất và sức lan tỏa trong cộng đồng doanh nghiệp, dự kiến công bố và tôn vinh nhân dịp Kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam năm 2026. Chương trình không chỉ là hoạt động tôn vinh mà hướng tới xây dựng một hệ chuẩn đánh giá doanh nghiệp dựa trên các giá trị cốt lõi như: tuân thủ pháp luật; thực hành đạo đức doanh nhân; hiệu quả sản xuất kinh doanh; xây dựng môi trường làm việc nhân văn; trách nhiệm với người lao động, cộng đồng và môi trường; thực hành sáu Quy tắc đạo đức doanh nhân Việt Nam. Qua đó, góp phần khuyến khích doanh nghiệp theo đuổi mô hình phát triển tử tế, minh bạch, bền vững, lấy chữ “Tín” làm nền tảng, đồng thời hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 80-NQ/TW trong thực tiễn phát triển doanh nghiệp Việt Nam.
Thứ tư, thúc đẩy giao lưu, hợp tác và quảng bá giá trị văn hóa kinh doanh Việt Nam. Trung tâm chú trọng kết nối doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam với các tổ chức, chuyên gia, mô hình quản trị tiên tiến trong nước và quốc tế; qua đó tiếp thu tinh hoa quản trị hiện đại, đồng thời lan tỏa những giá trị tốt đẹp của văn hóa kinh doanh Việt Nam giàu tính nhân văn, trách nhiệm và nghĩa tình.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, doanh nhân Việt Nam không chỉ cần năng lực kinh doanh mà còn cần một nền tảng văn hóa đủ mạnh để hội nhập mà không hòa tan, phát triển mà vẫn giữ được bản sắc và trách nhiệm với quốc gia, dân tộc. Với vai trò là đơn vị chuyên trách của VCCI trong thúc đẩy văn hóa kinh doanh và đạo đức doanh nhân, Trung tâm Văn hóa Doanh nhân sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp kiến tạo một thế hệ doanh nhân Việt Nam bản lĩnh, liêm chính, trách nhiệm, có khát vọng cống hiến và năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng và đặt trọn niềm tin vào đội ngũ doanh nhân – là một trong những lực lượng nòng cốt kiến tạo sức mạnh kinh tế quốc gia. Để đáp lại niềm tin lớn lao ấy, mỗi doanh nhân không chỉ cần vươn lên bằng tài năng, trí tuệ mà phải lấy đạo đức và văn hóa kinh doanh làm gốc rễ, trui rèn bản lĩnh chính trị vững vàng.
Sự phát triển của doanh nghiệp phải luôn gắn liền với lợi ích quốc gia và khát vọng phồn vinh của dân tộc. Trên thương trường, doanh nhân cần thượng tôn chữ “Tín”, kiên quyết nói không với làm giàu bất chính; đồng thời giữ vững tinh thần cầu thị, khiêm tốn và đoàn kết tương trợ lẫn nhau.
Đạo đức doanh nhân và văn hóa kinh doanh chính là giá trị cốt lõi bảo đảm sự phát triển bền vững, hiện thực hóa tầm nhìn “Doanh nghiệp vững mạnh – Quốc gia hùng cường, thịnh vượng”. Với trí tuệ, bản lĩnh và tâm sáng, tầng lớp doanh nhân sẽ luôn xứng đáng là lực lượng tiên phong, cùng toàn Đảng, toàn dân xây dựng một Việt Nam thịnh vượng và hạnh phúc./.
TS Trần Thị Kim Ninh
